अशॊकान कामु जावन भायर येवंचानीक वरं पांच. बयलॆन पांच वरार घरकडे यॆवंका म्हॊणु सांगले तं. तिका इतकीं सग काण घेवंका खंय. दोगांकय करनु पारकांत वचून बेसून मागिर अंगडींतु वचून जाय जालॆंले सग काणघॆवयात नवें. घरकडे अम्माय लॆखाय मात्र तं आसाय. अम्माक शिकवण ऊणे जाल्यारीय विवरूय स्नॆहूय आसा. लॆखाक अम्मालागि बहुमान ऊणेवॆं म्हॊणु ताका दिसप आसा. क्रमान तिगॆल मनांतूय अम्मालागि मॊगु दिसतलो म्हॊणु तं तागॆलो विश्वास. आजि तॊडॊवु जालेल खातिर तिगेल तॊंड फुगून आसतने.
तागॆले सनप्रायॆरीच एक विपत्तांत तागॆलो बप्पा गेलो. चेरडाक वाडोवंचाक इत्ति करका म्हॊणु कळनातिलें अम्मालें मन तडपताले. बंधु-बांधवय मित्रंय कॊण घूवनु चॊयना आशिलें. मॊघु दाकयल्यार इतॆंय सहाय करका जातलवॆं म्हॊणु भय तं तांका. बप्पा दामॆलि तं आशिलो जाल्यार बंधु-बांधव त्या खातिर पुणॆय येतनि अशिलिं. गूण नातिले कायरॆक कोणय येतनिवॆं? जाल्यार अम्मान धैर्य सोळॆना. सनच एक परमा कुटूकॊय तंतु सनच घरय आशिलें. कॊणे दॆवनु वच म्होणु सांगुना नवें. उप्पाशि जल्यारीय चॊण पोडूक एक घर आसा म्हॊणु समाधान. बप्पाले एदॆचि दुड्डय बांकांत आशिले. तजि वाडि काळयार घरकडे वेचाक पावना. कॊण नातिल्यांक दॆवु आधार म्हळॆले विश्वासार अम्मान एक प्रण कळ्ळें. जाव्यत जालॆले उतुलें चांग करनु पुताक वाडॊवनु शिकॊवनु सगटानीय वळकुचे लेकान करतलि म्हॊणु.
अम्मान परमाचे एक कडॆन रावंदयकय्यॆक वोयलें. एक कडॆन मोगरि, अब्बॊलें, रॊस सग वोयलें. अशॊकाक स्कूळांत पेटवनु अम्मा परमांत देवंतलि. वोयलॆल्याक सारें घालप, शिंपप, ताजॆवॆलि कीडि काण दूर घालप सग जायना फडॆन वॊत येतने. मागिर घरांत यॆवनु शिवंचे मिषनारि बेसतलि. सनप्रायॆर शिवणि शिकलि उपकाराक पळ्ळि. संजेचे, लागि घरकडॆचिं अम्मालागि तं हरवे रवंदयकयॆचें काणु घेतनि. मोगरें, अब्बॊलें, रॊस सग अम्मान विकप आसा. त्या वटराचे बायलांले शिवणि सग अम्मा तं करता. तशि मिगेले शिकवणॆकय नेसवणॆकय आशिले दुड्ड अम्मा कठिन प्रयत्नान करतालि.
माका इंजिनीयरिंगाक सीट म्हेळचानीक बप्पालॆय अम्मालॆय बन्धुजन सहाय जायवॆ म्हॊणु निमगून आयलॆलिं तं. अम्माले मना बळान अम्मान नाका म्हॊणु सांगलें. कोणाले सहाय नातिलें माका शिकयतलि म्होणु कॊण आठयलॆना आशिलें. धावें जावंचानीक एदॆच जाणानि तांगॆले अंगडींत कामाक उळदिलो तं. चड शिकॊवंचाक अम्मालागि दामु जावन्ना नवें. त्या खातिर तांगॆलो सहाय म्हळॆल लेकान तानि उळदीलो. अम्माक सहताप इष्ट ना. दॆवालागि मात्र तं अम्माले कष्ट अम्मा सांगतालि. दॆवाले दयॆन अम्माले कष्टांचे फल म्हेळॆं. सगटांकय आतां अमंचि वळकि आसा.
अशि माका ह्या स्थानार पांवयलॆले अम्माक हांवे इत्ति केल्यार कीं पवंतने. प्रथम जावनु कामाक वचे वॆळार दॆवाक पायिंपॊणु, बप्पाक मनांत अठॊवनु, अम्माले पाय धरनु पांय पॊणु ’वत्ता’ म्हॊणु सांगचे वॆळार माका शब्दु भायर यॆना आशिलो. तेदूस अम्माचे तोंडार दिकिलो अभिमानूय संतॊषूय माका विसरूक जावना.
काम म्हॆळनु दॊन वर्षं जालिं. घर चांग केलें. उंचार दॊनि कूड कळ्ळिं. मुखार मतिल घालनु एक गॆट दवरळें. आतां अम्माक काम करूक जायना. वासरॆंत सहायाक एक सून लागॆन म्हेळि जाल्यार एक आश्वास अम्माक म्हेळतलो.
मिगॆले ऒफीसांत काम करचे एक मित्राले भयणीक व्हारडीक करतॊलोवॆ म्हॊणु ताणे मिजेलागि निमगिलें. हांवे अम्मालागि म्होणचानीक अम्मान सांगलें, "तुगॆलो संतॊष तं पुता मिगॆलो संतॊष. तुम्मि एकमळीन मुखार वोचुका म्हळॆल तं मिगॆलि आशा. जातक चोवंका म्हॊणु माका ना. मस्त जाणाले अणभव दिकिले आसा. मिगॆलें जीवितच दवॊरनु माका तशि तं दिसता. तुगॆल मनांत सम म्हॊणु दिसल्यार व्हार्डीक करूक अम्माक संतॊष.
मिगॆल मित्रालि भयणि लॆखाले बेगॆक तिगॆल बप्पा यॆवनु मिगॆल अम्मा लागि उलॆयलो. अम्मान सांगलें "तागॆल इष्ट तं मिगॆल इष्ट". तानि एकमळीन कुटुंब चवंकॊवंका म्हळॆलि आशा मात्र तं माका आसा. स्त्रीधना पसून शॆणय मम्मान निमगीलें.
"तुमका तुमगॆले धुवॆक इत्ति दीवंका म्हॊणु दिसता जाल्यार दिवंचांत माका विरॊध ना. लॆक सांगूक यॊ ब्यारु न्हयिं नवें शॆणय माम. तुमगॆले धुवॆले गूण तं हांव धन जावन लेकीता".
"लॆखा, चोवंचाक रुपलावंति तं. अपुरबाय स्वल्प चडिवॆ म्हॊणु माका दिसता". चेल्लि चॊवन येवंचानीक अशॊकान अम्मालागि सांगलें.
"ती सानि नवे पुता, प्राय जाता तशीच चांग बल्लाव मनां जातने" म्होणु अम्मानय जाप दिलि.
अठावीस वर्षं जावनु घूवनु चॊवनातिलिं मामु आनी मायिं, एक अयतारा अशॊकाले घरकडे आयलिं.
"अशॊकाक व्हारडीक म्होणु आयकीलेंमुगॊ"?
"व्हय, अन्नाक बरप घल्लॆंले आसा".
"स्त्रीघन इत्ति दिताय"?
"तांका इष्ट आशिलें तांगॆले घुवॆक दितलिं".
"एक इंजिनीयराक आतां इत्ति दिवंचाकय चेलियालें बप्पा तयार आसा म्हॊणु तुका कळतवॆ? तूं उतले कष्ट काणकीं ताका वाडयलॊलो"?
"तॆं एक अम्मालो धर्मु नवें अन्ना, मिगॆल पुताक हांव वाडॆयलॆल्याक हांवे लॆक सांगकावॆ? तानि इतॆंय दिल्यारीय तांगॆले धुवॆक. ताजो वंटो माका नाका".
"सबाव व्हारडीक करूक जाल्यार अमकाय आसामुगॊ चेल्लीयो".
"ताजे लागि दीस काडका जालॆल चेल्यॆक ताणे सोदून कळ्ळि".
मनांत कॊप आयलो जाल्यारीय भायर दाकोवनातिलें मम्मूय मयींय गेल्लिं. वच्चे फूडे अम्मान सांगलें "वेस्तॆकय व्हारडिकॆकय बरप तं घलतलि. सागटांनीय यॆवंका". लॆखाल बप्पाय दम्मॆलि तं. तांका ऊणाव यॆवनातिले लेकान भंगारय दम्मूय दीवनु तानि वॆस्त केलि. एक मास जावनु व्हारडीकय जालि. व्हारडीक तानि व्हॊडि करनु तं केलॆलि. बंधु बांधव सग आयलॆलिं. तग-तगॆले मनांत दिसलें एकॆकलिं सांगताय.
’बप्पा ना जाल्यारीय तॆ अम्मान कष्ट काण ताका इंजिनीयर केलो. अनीक तिका तॊ चोयतॊलोवॆ? दॆवा कळता’ म्हॊणु एकलो.
’शॆणय मम्मान इत्ति चोवन कीं चेल्यॆक दिल्या. उतुलकीं दामॆलियाले पूत आसाय गावांत’ म्हॊणु एकलो सांगता. तशि मनांत दिसचे मनीष सांगताय.
उंबरावलॆन व्होरचे वॆळार अशॊकाले अम्मान सुन्नॆक स्नॆहान एक मुद्दि दिलि. तेदुसा राति अशॊकान लॆखालागि सांगलें "मिगॆले अम्माले बाविस वर्ष कष्ट काळेल फल तं मिगॆलें जीवित. माका अम्मा म्हळ्यार दॆवु तं. तूवंय तुगॆले अम्माक दिवंचे वरीच मॊगूय मानूय मिगेले अम्माकय दीवंका".
हेरदूसाय वासरॆंतूलो कामु सग अम्मानचि केलो. आतांय दॊन मास जावनूय अम्माचि तं करता. अम्मा सांगतलि "सानि नवें पुता, संत शिकतलि". उंबरावलॆन व्हॊरन जावनु, हेरदूसा, मम्मूय मायींय वच्चे वॆळार, लॆखाक लागि उळदून उपदॆशु दीवनु तं गेलॆनि. ताणे आठॆयलॆल वरीच स्नॆहूय मानूय कायिं तीणे अम्माक दीवप ना म्हॊणु ताका कळता. क्रमान सग सम जातने म्होणु तॊ समाधान आठयता.
एकॆक संभवय ऊडगास करनु वाटॆर म्हेळॆले मित्रालागि उलॊवनु घरकडे पावंचानीक, वरं सात जालिं. आजि अनीक भायर वचाक वॆळु ना. लॆखा उंचार कूडांत कोपान पळ्य़ा. ताका दिकून तीणे निमगीलें "आजि वॆळु धावना दिसता"? "फायि अयतार नवें, भायर वचुं" म्होणु सांगुन तॊ वासरॆंत गेलो. अम्मा चाया करता आसतलि.
हेरदूसा फल्लें जालें. अम्माक चांग तापु. अशॊकान लागि बेसून अम्माक गूळि खावयलि. कापि करनु दिलि. "सिनिमाक वचावॆं" म्होणु निमगून लॆखा आयलि. "आजि नाका, अम्माक ताप आसा नवॆं. अम्माक एकलीच सॊणु वचा जावन्ना. तूं वासरॆंत वचुन इतॆंय करि" म्होणु अशॊकान सांगलें.
"तुमि वचाय पुता, हांव हंगा पडन. तुमि सिनिमा चॊवन भायर इतॆंय खावन येयाय". अम्मान सांगलें जाल्यारीय अशॊकान कन्नांत व्हेलॆना. लॆखा कोप्पान एक आटो धोरनु बप्पाथंय गेलि. ती घरकडे पावलि. अम्मान निमगीलें "इत्ति धुवॆ? अशॊक आयलॊनावॆ? अम्मा इत्ति करता?" धुवॆन संगलें "तुंका चोवंका म्होणु दिसलें, तॆं दिकून आयलि".
"धुवॆ, सांजे आमि थंगा यॆवंका म्होणु बेसलिं तं. अन्नाक एक सोयरीक आयल्या. बप्पाय अन्नूय करनु मम्माथंय गेल्यांय. जाणयल्यार चेलिये पासुन तानीय सोदितनि न्हवें. दलाळ मल्ल मम्मान हाळॆलि सोयरीक तं. बप्पाकय माकाय वर्षं जाताय. आमकां चोवंचाकय कोणॆय जाय नवें. चेल्लि चंद आसा म्होणु तं आयकिलें. जातक चॊवंका म्होणु माका ना. जातकावॆले ग्रहांचे पशि मनांत चांग गूण आशिलि चेलि जाल्यार आमकां चोयतलि. चोवंचाक चिन्ना जालॆलि, म्हलगड्यांक मान दिवंचि, बामुणाचॆरीय घरकडे आशिल्यांचॆरीय मॊगु आशिलि आनि गुणवंति चेल्लि म्हेळ्यार घरकडे शांतीय समाधानय आसतने. एक चेलियॆ निमत्ति घर स्वरगु करूकय जातने. तागेले घरकडच्यांक तीणे मानु दिल्यार तिगॆले घरकडच्यांक तॊवय मान दितलो. य्हॆं घर तिगॆलें जावनु लेकुचि चांग मन आशिलि सून म्हॆळका म्होणु तं मिगॆलि प्रार्थना".
लॆखा उटायलि. "अम्मा, हांव वत्तां" म्होणु सांगून भायर देवलि. चाय पीवनु वच्चूं म्होणु अम्मान सांगलें कायं तीणे आयकिलॆना. ती लागिचे डॊक्टराले क्लिनिकांत चॊणु मायिंक दिवंचाक गुळियॊय काणघॆवन घरकडे पावलि. वासरयांत वोचून चांग तीन खोल्ले काप्पीय घॆवनु अम्मालागि आयलॆले लॆखाक दिकून, अशोक हाताक कुटूक वीणु चोयलो. सोपनवॆ देवा? कीं सत्य? तेगानीय एकॆक खोल्लो कापि केल्लि, लागीचि बेसून पिल्लिं. कापि हूनि जाल्यारीय, मन शॆळ जाताने.
सांजे लॆखाले अम्म-बप्पा आयलिं. लागिचे आयतारा चेलियॆक चोवंचाक वचाक अशॊकानय लॆखानय यॆवंका म्होणु सांगून गेलिं.
दुशॆरे अयतारा अशॊक, लॆखा, तिगॆल अम्मा-बप्पा आनि आनु करनु चेलियॆक चोवंचाक गेलिं. मल्ल मम्मान व्हेलॆले घरकडे वचानीक तं, तॆं अशॊकाले मम्मालें घर तं म्हॊण तांका मनांत जाल्यां. अशॊक प्रथम जावन तं मम्माथंय वत्ता. चेल्यॆकय चॊवन वर्तमानय उलॊवन सगटंय उटायलिं. चेल्लि चोवंचाक चिन्ना. लॆखा तोंडारि तृप्ति ना. "तुगॆल अभिप्राय इत्तिगॊ"? अम्मान धुवॆलागि लोवूच निमगीलें. लॆखा उटायलि. मम्माचॆय मय्यॆंचय लागि गेल्लि. तीणे सांगलें "व्हारडीकॆ हेरदूसा पोरतून वच्चे वॆळार, माका तुमि उपदॆश दिलॊलो, मिगॆलॆंय बमुणालॆंय कयरें हांवे चोयल्यार पूरो म्हॊणु तं. तावळि माका तॆं व्हय म्होणु दिसलें. गेले आयतारा मिगॆल अम्मान, मिजेलागि अम्माले सुन्नॆ पासुन आशिलो अम्मालो संकल्पु सांगचानीक माका मिजॆरीच निंदा दिसलि".
"ऎक चेरडाक व्हॊड करूक, अम्मान काडका जालॆलीय बप्पान काडका जालॆलीय व्होड्डीयो, एकलीच काणु पुताक चांग जीवित दिलॆले तॆ अम्माक हांवे कशि चॊवंका? मम्माले भयणीले लागि कशि करका म्हॊणु सांगून दिलॆलिं तुमि, तुमगॆले धुवॆक इत्ति शिकॊवन पेटॆयतनि. उषा अन्नाक सजतलि. ती अमगॆले घर तिगॆले घर जावन लेकितलिवॆ?" मम्मूय मयींय जाप नातिलें राबीलिं. अशॊकाक मनांत तृप्ति जालि.
तागॆले सनप्रायॆरीच एक विपत्तांत तागॆलो बप्पा गेलो. चेरडाक वाडोवंचाक इत्ति करका म्हॊणु कळनातिलें अम्मालें मन तडपताले. बंधु-बांधवय मित्रंय कॊण घूवनु चॊयना आशिलें. मॊघु दाकयल्यार इतॆंय सहाय करका जातलवॆं म्हॊणु भय तं तांका. बप्पा दामॆलि तं आशिलो जाल्यार बंधु-बांधव त्या खातिर पुणॆय येतनि अशिलिं. गूण नातिले कायरॆक कोणय येतनिवॆं? जाल्यार अम्मान धैर्य सोळॆना. सनच एक परमा कुटूकॊय तंतु सनच घरय आशिलें. कॊणे दॆवनु वच म्होणु सांगुना नवें. उप्पाशि जल्यारीय चॊण पोडूक एक घर आसा म्हॊणु समाधान. बप्पाले एदॆचि दुड्डय बांकांत आशिले. तजि वाडि काळयार घरकडे वेचाक पावना. कॊण नातिल्यांक दॆवु आधार म्हळॆले विश्वासार अम्मान एक प्रण कळ्ळें. जाव्यत जालॆले उतुलें चांग करनु पुताक वाडॊवनु शिकॊवनु सगटानीय वळकुचे लेकान करतलि म्हॊणु.
अम्मान परमाचे एक कडॆन रावंदयकय्यॆक वोयलें. एक कडॆन मोगरि, अब्बॊलें, रॊस सग वोयलें. अशॊकाक स्कूळांत पेटवनु अम्मा परमांत देवंतलि. वोयलॆल्याक सारें घालप, शिंपप, ताजॆवॆलि कीडि काण दूर घालप सग जायना फडॆन वॊत येतने. मागिर घरांत यॆवनु शिवंचे मिषनारि बेसतलि. सनप्रायॆर शिवणि शिकलि उपकाराक पळ्ळि. संजेचे, लागि घरकडॆचिं अम्मालागि तं हरवे रवंदयकयॆचें काणु घेतनि. मोगरें, अब्बॊलें, रॊस सग अम्मान विकप आसा. त्या वटराचे बायलांले शिवणि सग अम्मा तं करता. तशि मिगेले शिकवणॆकय नेसवणॆकय आशिले दुड्ड अम्मा कठिन प्रयत्नान करतालि.
माका इंजिनीयरिंगाक सीट म्हेळचानीक बप्पालॆय अम्मालॆय बन्धुजन सहाय जायवॆ म्हॊणु निमगून आयलॆलिं तं. अम्माले मना बळान अम्मान नाका म्हॊणु सांगलें. कोणाले सहाय नातिलें माका शिकयतलि म्होणु कॊण आठयलॆना आशिलें. धावें जावंचानीक एदॆच जाणानि तांगॆले अंगडींत कामाक उळदिलो तं. चड शिकॊवंचाक अम्मालागि दामु जावन्ना नवें. त्या खातिर तांगॆलो सहाय म्हळॆल लेकान तानि उळदीलो. अम्माक सहताप इष्ट ना. दॆवालागि मात्र तं अम्माले कष्ट अम्मा सांगतालि. दॆवाले दयॆन अम्माले कष्टांचे फल म्हेळॆं. सगटांकय आतां अमंचि वळकि आसा.
अशि माका ह्या स्थानार पांवयलॆले अम्माक हांवे इत्ति केल्यार कीं पवंतने. प्रथम जावनु कामाक वचे वॆळार दॆवाक पायिंपॊणु, बप्पाक मनांत अठॊवनु, अम्माले पाय धरनु पांय पॊणु ’वत्ता’ म्हॊणु सांगचे वॆळार माका शब्दु भायर यॆना आशिलो. तेदूस अम्माचे तोंडार दिकिलो अभिमानूय संतॊषूय माका विसरूक जावना.
काम म्हॆळनु दॊन वर्षं जालिं. घर चांग केलें. उंचार दॊनि कूड कळ्ळिं. मुखार मतिल घालनु एक गॆट दवरळें. आतां अम्माक काम करूक जायना. वासरॆंत सहायाक एक सून लागॆन म्हेळि जाल्यार एक आश्वास अम्माक म्हेळतलो.
मिगॆले ऒफीसांत काम करचे एक मित्राले भयणीक व्हारडीक करतॊलोवॆ म्हॊणु ताणे मिजेलागि निमगिलें. हांवे अम्मालागि म्होणचानीक अम्मान सांगलें, "तुगॆलो संतॊष तं पुता मिगॆलो संतॊष. तुम्मि एकमळीन मुखार वोचुका म्हळॆल तं मिगॆलि आशा. जातक चोवंका म्हॊणु माका ना. मस्त जाणाले अणभव दिकिले आसा. मिगॆलें जीवितच दवॊरनु माका तशि तं दिसता. तुगॆल मनांत सम म्हॊणु दिसल्यार व्हार्डीक करूक अम्माक संतॊष.
मिगॆल मित्रालि भयणि लॆखाले बेगॆक तिगॆल बप्पा यॆवनु मिगॆल अम्मा लागि उलॆयलो. अम्मान सांगलें "तागॆल इष्ट तं मिगॆल इष्ट". तानि एकमळीन कुटुंब चवंकॊवंका म्हळॆलि आशा मात्र तं माका आसा. स्त्रीधना पसून शॆणय मम्मान निमगीलें.
"तुमका तुमगॆले धुवॆक इत्ति दीवंका म्हॊणु दिसता जाल्यार दिवंचांत माका विरॊध ना. लॆक सांगूक यॊ ब्यारु न्हयिं नवें शॆणय माम. तुमगॆले धुवॆले गूण तं हांव धन जावन लेकीता".
"लॆखा, चोवंचाक रुपलावंति तं. अपुरबाय स्वल्प चडिवॆ म्हॊणु माका दिसता". चेल्लि चॊवन येवंचानीक अशॊकान अम्मालागि सांगलें.
"ती सानि नवे पुता, प्राय जाता तशीच चांग बल्लाव मनां जातने" म्होणु अम्मानय जाप दिलि.
अठावीस वर्षं जावनु घूवनु चॊवनातिलिं मामु आनी मायिं, एक अयतारा अशॊकाले घरकडे आयलिं.
"अशॊकाक व्हारडीक म्होणु आयकीलेंमुगॊ"?
"व्हय, अन्नाक बरप घल्लॆंले आसा".
"स्त्रीघन इत्ति दिताय"?
"तांका इष्ट आशिलें तांगॆले घुवॆक दितलिं".
"एक इंजिनीयराक आतां इत्ति दिवंचाकय चेलियालें बप्पा तयार आसा म्हॊणु तुका कळतवॆ? तूं उतले कष्ट काणकीं ताका वाडयलॊलो"?
"तॆं एक अम्मालो धर्मु नवें अन्ना, मिगॆल पुताक हांव वाडॆयलॆल्याक हांवे लॆक सांगकावॆ? तानि इतॆंय दिल्यारीय तांगॆले धुवॆक. ताजो वंटो माका नाका".
"सबाव व्हारडीक करूक जाल्यार अमकाय आसामुगॊ चेल्लीयो".
"ताजे लागि दीस काडका जालॆल चेल्यॆक ताणे सोदून कळ्ळि".
मनांत कॊप आयलो जाल्यारीय भायर दाकोवनातिलें मम्मूय मयींय गेल्लिं. वच्चे फूडे अम्मान सांगलें "वेस्तॆकय व्हारडिकॆकय बरप तं घलतलि. सागटांनीय यॆवंका". लॆखाल बप्पाय दम्मॆलि तं. तांका ऊणाव यॆवनातिले लेकान भंगारय दम्मूय दीवनु तानि वॆस्त केलि. एक मास जावनु व्हारडीकय जालि. व्हारडीक तानि व्हॊडि करनु तं केलॆलि. बंधु बांधव सग आयलॆलिं. तग-तगॆले मनांत दिसलें एकॆकलिं सांगताय.
’बप्पा ना जाल्यारीय तॆ अम्मान कष्ट काण ताका इंजिनीयर केलो. अनीक तिका तॊ चोयतॊलोवॆ? दॆवा कळता’ म्हॊणु एकलो.
’शॆणय मम्मान इत्ति चोवन कीं चेल्यॆक दिल्या. उतुलकीं दामॆलियाले पूत आसाय गावांत’ म्हॊणु एकलो सांगता. तशि मनांत दिसचे मनीष सांगताय.
उंबरावलॆन व्होरचे वॆळार अशॊकाले अम्मान सुन्नॆक स्नॆहान एक मुद्दि दिलि. तेदुसा राति अशॊकान लॆखालागि सांगलें "मिगॆले अम्माले बाविस वर्ष कष्ट काळेल फल तं मिगॆलें जीवित. माका अम्मा म्हळ्यार दॆवु तं. तूवंय तुगॆले अम्माक दिवंचे वरीच मॊगूय मानूय मिगेले अम्माकय दीवंका".
हेरदूसाय वासरॆंतूलो कामु सग अम्मानचि केलो. आतांय दॊन मास जावनूय अम्माचि तं करता. अम्मा सांगतलि "सानि नवें पुता, संत शिकतलि". उंबरावलॆन व्हॊरन जावनु, हेरदूसा, मम्मूय मायींय वच्चे वॆळार, लॆखाक लागि उळदून उपदॆशु दीवनु तं गेलॆनि. ताणे आठॆयलॆल वरीच स्नॆहूय मानूय कायिं तीणे अम्माक दीवप ना म्हॊणु ताका कळता. क्रमान सग सम जातने म्होणु तॊ समाधान आठयता.
एकॆक संभवय ऊडगास करनु वाटॆर म्हेळॆले मित्रालागि उलॊवनु घरकडे पावंचानीक, वरं सात जालिं. आजि अनीक भायर वचाक वॆळु ना. लॆखा उंचार कूडांत कोपान पळ्य़ा. ताका दिकून तीणे निमगीलें "आजि वॆळु धावना दिसता"? "फायि अयतार नवें, भायर वचुं" म्होणु सांगुन तॊ वासरॆंत गेलो. अम्मा चाया करता आसतलि.
हेरदूसा फल्लें जालें. अम्माक चांग तापु. अशॊकान लागि बेसून अम्माक गूळि खावयलि. कापि करनु दिलि. "सिनिमाक वचावॆं" म्होणु निमगून लॆखा आयलि. "आजि नाका, अम्माक ताप आसा नवॆं. अम्माक एकलीच सॊणु वचा जावन्ना. तूं वासरॆंत वचुन इतॆंय करि" म्होणु अशॊकान सांगलें.
"तुमि वचाय पुता, हांव हंगा पडन. तुमि सिनिमा चॊवन भायर इतॆंय खावन येयाय". अम्मान सांगलें जाल्यारीय अशॊकान कन्नांत व्हेलॆना. लॆखा कोप्पान एक आटो धोरनु बप्पाथंय गेलि. ती घरकडे पावलि. अम्मान निमगीलें "इत्ति धुवॆ? अशॊक आयलॊनावॆ? अम्मा इत्ति करता?" धुवॆन संगलें "तुंका चोवंका म्होणु दिसलें, तॆं दिकून आयलि".
"धुवॆ, सांजे आमि थंगा यॆवंका म्होणु बेसलिं तं. अन्नाक एक सोयरीक आयल्या. बप्पाय अन्नूय करनु मम्माथंय गेल्यांय. जाणयल्यार चेलिये पासुन तानीय सोदितनि न्हवें. दलाळ मल्ल मम्मान हाळॆलि सोयरीक तं. बप्पाकय माकाय वर्षं जाताय. आमकां चोवंचाकय कोणॆय जाय नवें. चेल्लि चंद आसा म्होणु तं आयकिलें. जातक चॊवंका म्होणु माका ना. जातकावॆले ग्रहांचे पशि मनांत चांग गूण आशिलि चेलि जाल्यार आमकां चोयतलि. चोवंचाक चिन्ना जालॆलि, म्हलगड्यांक मान दिवंचि, बामुणाचॆरीय घरकडे आशिल्यांचॆरीय मॊगु आशिलि आनि गुणवंति चेल्लि म्हेळ्यार घरकडे शांतीय समाधानय आसतने. एक चेलियॆ निमत्ति घर स्वरगु करूकय जातने. तागेले घरकडच्यांक तीणे मानु दिल्यार तिगॆले घरकडच्यांक तॊवय मान दितलो. य्हॆं घर तिगॆलें जावनु लेकुचि चांग मन आशिलि सून म्हॆळका म्होणु तं मिगॆलि प्रार्थना".
लॆखा उटायलि. "अम्मा, हांव वत्तां" म्होणु सांगून भायर देवलि. चाय पीवनु वच्चूं म्होणु अम्मान सांगलें कायं तीणे आयकिलॆना. ती लागिचे डॊक्टराले क्लिनिकांत चॊणु मायिंक दिवंचाक गुळियॊय काणघॆवन घरकडे पावलि. वासरयांत वोचून चांग तीन खोल्ले काप्पीय घॆवनु अम्मालागि आयलॆले लॆखाक दिकून, अशोक हाताक कुटूक वीणु चोयलो. सोपनवॆ देवा? कीं सत्य? तेगानीय एकॆक खोल्लो कापि केल्लि, लागीचि बेसून पिल्लिं. कापि हूनि जाल्यारीय, मन शॆळ जाताने.
सांजे लॆखाले अम्म-बप्पा आयलिं. लागिचे आयतारा चेलियॆक चोवंचाक वचाक अशॊकानय लॆखानय यॆवंका म्होणु सांगून गेलिं.
दुशॆरे अयतारा अशॊक, लॆखा, तिगॆल अम्मा-बप्पा आनि आनु करनु चेलियॆक चोवंचाक गेलिं. मल्ल मम्मान व्हेलॆले घरकडे वचानीक तं, तॆं अशॊकाले मम्मालें घर तं म्हॊण तांका मनांत जाल्यां. अशॊक प्रथम जावन तं मम्माथंय वत्ता. चेल्यॆकय चॊवन वर्तमानय उलॊवन सगटंय उटायलिं. चेल्लि चोवंचाक चिन्ना. लॆखा तोंडारि तृप्ति ना. "तुगॆल अभिप्राय इत्तिगॊ"? अम्मान धुवॆलागि लोवूच निमगीलें. लॆखा उटायलि. मम्माचॆय मय्यॆंचय लागि गेल्लि. तीणे सांगलें "व्हारडीकॆ हेरदूसा पोरतून वच्चे वॆळार, माका तुमि उपदॆश दिलॊलो, मिगॆलॆंय बमुणालॆंय कयरें हांवे चोयल्यार पूरो म्हॊणु तं. तावळि माका तॆं व्हय म्होणु दिसलें. गेले आयतारा मिगॆल अम्मान, मिजेलागि अम्माले सुन्नॆ पासुन आशिलो अम्मालो संकल्पु सांगचानीक माका मिजॆरीच निंदा दिसलि".
"ऎक चेरडाक व्हॊड करूक, अम्मान काडका जालॆलीय बप्पान काडका जालॆलीय व्होड्डीयो, एकलीच काणु पुताक चांग जीवित दिलॆले तॆ अम्माक हांवे कशि चॊवंका? मम्माले भयणीले लागि कशि करका म्हॊणु सांगून दिलॆलिं तुमि, तुमगॆले धुवॆक इत्ति शिकॊवन पेटॆयतनि. उषा अन्नाक सजतलि. ती अमगॆले घर तिगॆले घर जावन लेकितलिवॆ?" मम्मूय मयींय जाप नातिलें राबीलिं. अशॊकाक मनांत तृप्ति जालि.
