नंका पशि व्हॊड मोतिं

तॊडा पेलतडीचे राम शेणॆय मम्माक वोळकूनातिलो तॆ गावांतु कॊण ना.  बापान मोरचानीक दॆड ऎकर परमयि ताजे खलाक पन्‍नास सेन्‍ट गद्दॊयि ताका मेळो.  धावें परॆन शिकूनु सबाव भोवुंचो वॆळु.  एकोलॊचि पूतु दिकूनु ओपुरबयॆचो. जल्यारि ताका कशीचि पुणॆयि चांग जावुंका म्हॊणु आशायि आसा.  अम्माले बळ्करतीन ताणे नारायण मम्माले जानकॆक वरडीक केल्लि.  ती चां बुधुवन्ति.  दॆड जाणालो कामु करतलि.  ऎक ददुलॆले उन्‍नतीचे मगलॆन ऎकि बायल असतलि म्हॊणु संगतायि. जानकक्कान येवुंचानीक शॆणॆय मम्माकयि उजार अयिलें.  दोगालॆयि प्रयत्‍नान तंगॆलें परम पचुवॆं जवुंचाक आरांबीलें. जानकक्का दॊनि गायिंक वाडॆयता. परमांतु घालूक शॆण जालें.  घरकडे जावुंकाजालेलें दूध जालें.  चड आसा जल्यारि विकिलॆरि दुड्ड कॊडु जायना नवॆं.  आता तंगॆलें परमचि परतलें.  गेयिटाचे दोनीयि तंतूयि मड्डॆ सरशीयो अमृ‍त कुंभ सरी वॊडि गोण्डीयो सहित रबिलायिं. चोवुंचाक चन्द आसा.  तंगॆले परिश्रमाचें फल.  चांग ऎक घर, घरा मगलॆन अंबॆरूक, पोणसारूक, मड्डे, मड्डियॊ, फलवृक्ष सग्ग फल सहित राबिलायिं.  चेरडुवांक चोयिलॆवरीचि तं, तानि एकॆक रुकाकयि चोयितायि.  कॆळॆं घडाय वॊड पळॆले आसायि.  खलटा गद्दॆन्तु दॊनि पावटि भात घालॆरि वरषाडि जेवुंचाक आशीलें भात मेळतने.  ताजे मद्दे, कूवाळें, मोग्गें, सग्ग गद्दॆन्तु वॊवप आसा.  गद्दॆचे बान्दारि चवळि घलतनि.  जावुंका जालॆलें सग्ग थंगा तन्‍नि वॊवनु करतायि.
 
शॆणॆय मम्माक चारि तं चेरडूंव.  व्होळो नन्‍दगॊपालु, शिकूक चां दष्टीकु दिकूनु शॆणॆय मम्माक ताका शिकॊवनु डॊकटर कॊरूक मॊहु.  दुशॆरो वॆणुगॊपालु.  व्होळ्ळॆ उतुलॊचि दष्टीकु नयि.  मागीरि दॊनि चेलीयो.  वृन्दा अनीक वीणा.  सगटयिं सर्व कमांतूयिं अम्म-बप्पाक सहायु करतायि. अन्‍नान शिकूनु डॊकटरु जवुंचे बेगॆक, सन्‍न भवण्ड सग्ग तंगॆले शिकवणॆचो वॆचु ऊणे कॊरूक परिश्रमु करतायि. आनु डॊक्टरु जालॆरि तंगॆलो मानु इतें.  तंगॆले कयिरें आनु चोयितॊलो नवें.  संजे एदीचि घडि तानि चारीयि जाण खॆळु हासु सग्ग चवंकतने. अम्म-बप्पा तॆं दिकूनु हर्ष पवंतनि. 
 
ताशि हड्डं पुड्डि कॊरनु तं पुताक एं.बी.बी.एस शिकॆयता शॆणॆय मामु.  ताजे दॊळे विसकळावनु सॊळॆरि मगीरि आशवासु जालो.  दकूलो अग्रिकळ्‍चर शिकता.  चेलीयो शिवुंचाक शिकीनि.  वस्त्र शिवनूयि दुड्ड करतायि. बप्पाक बाधा दीवुनातिलें प्रैवट जावनु शिकूनु डिग्रि काडका म्हॊणु तं तंका आशा. 
 
ताशि कष्टांतु भरशि तन्‍नि उंचारि एतायि. नन्दगॊपालु हौस सर्जनसि करता. तागॆले शिकवणॆक जावनु अम्मायि बप्पायि भवुण्डयिं कष्ट कडतायि दिकूनु, ताका मनान्तु चांगि दूकि आसा.  कामारि चळॆरि हांव तशीचि तंकायि चोयितॊनो म्हॊणु तं ताकायि आश्‍वासु.  

एक दिस्सा सन्जे सगडंयि फितरांतु बेसूनु रसपति उलॊवनु चाया पितानि.  ऎक कार यॆवुनु घरा मुखारि यॆवुनु राबीलें.  शॆणॆय मामु उटायिलो, चेलीयॊयि, बयिलयि, भितॆरि गेलिं.  कारांतु थकूनु देवलो, गावांतूलो व्होडु दम्मॆलि माणीक मामु.  

माणीक मामु हसूनु चॊणु अयिलो.  शॆणॆय मम्मान बेसूक कदल घालनु दिलें.  आजि पर्यन्त वटॆरि दिकिलॆरीयि, चॊवुनातिलो महा मनीषु, शॆणॆय मम्माक दिसलें, पुत्‍ताक ब्यारु कॊरूक वॆ अयिला?  मोंचूव कडवां पवलॆले समाधानारि बेसलो तं.
 
शॆणॆय मामु: माणीकानु इतें यॆ वटॆन? 
माणीक मामु: मिगॆले सुशिलाक तुगॆले पुत्‍ताक दीवुंका म्होणु मॊहु.
शॆणॆय मामु: आतां अवंका ती आलॊचना ना माणीकानु. ताका ऎकु कामु सग्ग जावुनु अम्मि ऎक नीट रबतायि, दॊनि चारि वरषं वोचॊयि. 
माणीक मामु सोडतॊलोवॆ?
माणिक मामु: तुगेलो पूतु चांग रांकारि पास जाला.  अमॆरिकॆन्तु वोचूनु चड शिकूनु नांव काणु अयलॆरि, अंगाचि ऎक हॊस्पिटल आरांबुयात. तॆ बेगॆक आशिलो वॆचु हांव काडीन.  मिगॆले दुवॆक वरडीक करीन म्हॊणु उत्‍तर दिलॆरि पूरो. 
 
भितॆरि बेसूनु यॆं सग्ग अयिकतालो तं नन्दा.  अमॆरिकॆन्तु वच्चें कयिरें अयिकुचानीक तॆं ताका चिन्‍ना म्हॊणु दिसलें.  शॆणॆय मम्मान संगीलें, "हांव बायिल चेरडूंव जावनु उलॊवनु मागीरि जाणॆयन".  जानकक्कान हाणु दिलॆलि चायायि पीवनु माणीकानु गेल्लो.  घरकडॆचि 6 जाणयि एकडे जालिं. 
 
शॆणॆय मामु: नंका पशि व्हॊड मोतिं जायिवॆ अवुंका?
जानकक्का: माणीक मम्माले धुवॆक वरडीक केलॆरि मागीरि गावान्तु अवंगॆलें मॊल इत्‍तें?
नन्दगॊपालु: माका उंचारि चॊडूक मेळॆलि ऎकि वाट चिन्‍ना म्हॊणु माका दिस्ता.
वॆणुगॊपालु: गुळकॆं पॊणतिलें चॊवुंका, अन्‍नाक तॊ मोलाक कडतॊलो. 
वृन्दा: शिकुचे कालाकचि ती ऎकि घमण्डि तं.
वीणा: अन्‍नाक चांग म्हॊणु दिसलें आनु कॊरो.
 
मागीरि कॊण कायिं उलॆयलॆनायि.  दॊनि दीस सारनु माणीकानु दुशॆरि अयलो.  नन्दान ऒ. के. संगीलें.  पास्‍पॊर्ट, विसा सग्ग तयार जालें. नन्दा शिकूक अमॆरिकॆक गेलो.  गेल्ले तशीचि लगिलगीचि बरप एतालें.  मागीरि तॆं दूर दूर जालें. तंगॆले मनांतु वड्डल्लो आशॆचो वृक्षु, मूळ उवंटूनु खलाक पोळ्ळो. 
 
दुसॊरो पूतु वॆणु सगटांक समाधान संगतॊलो.  कालु वत्‍त तशीचि तांका स्वल्प समाधान मेळें.
 
नन्दालि शिकवण जालि.  गावान्तु यॆवनु ताणे सुशीलाक वरडीक केलि.  उंब्रावलॆन वोरचे वॆळारि यॆवुनु गेलॆलि सुशील मागीरि थंग चळॆना.  शॆणॆय मम्माले घरकारांक दिकुचॆंचि तिका उणावु तं.  नन्दाकयि घरकडे वच्चाक ती सॊणा. 
 
शॆणॆय मामु सग्ग विसॊरनु कामान्तूचि आसा.  वॆणूलि शिकवण जालि.  तॊ अतां ऎक अग्रिकळ्चरल ऒफीसर तं.  लागिचे स्कूळान्तु शिकोवुंचे शान्तीक ताणे वरडीक केलि.  बप्पालॆयि वॆणूलॆयि परिश्रमान, वृन्दालीयि, वीणालीयि वरडीक जालि.  ऎक कयरॆकयि नन्दायि बयिलॆयि अयिलॆनायि.  तांगॆले चेरडुवांक सरि अम्म-बप्पान दिकिलॆनायि. 
 
शॆणॆय मम्माक समाधान, बप्पान चेरडुवांबेगॆक कॊरकाजालॆले सग्ग केल्लें.  ती तृप्ति मनांतु भॊरनु आसा. पूतु गावांतूले हॊस्पिटलांतूलो, चांगु ऎकु डॊक्टर म्हॊणु अभिमानु आसा. तॊ सुखान रब्बो. 

धूव्वो बमुणाथयिं सुखान आसायि.  वॆणूलिं चेरडूंव शॆणॆय मम्माकयि जानकक्काकयि खाल ऊंच कडतायि.  नन्दालो उडगासु ऎवनतिलो दीसु ना. 

नन्दा चांगु डॊकटर तं.  भारि जाणांक सन्तॊषूयि, आश्‍वासूयि दित्‍ता.  भायिर देवलॆरि मनिषालें वरतमान ताजे कन्‍नांतूयिं वत्‍तायि. "उतुलॊचि व्होळो डॊकटर जावनु इत्‍ति गूणु? अम्म-बप्पाक ताजान सुक्के चुन्नॆ पुडियॆचो उपकारु ना.  तागॆले बेगॆक बप्पान वॆचु केलॆले दुड्ड आशिले जालॆरि परम काणु घॆवुनु घलॆरि रय्यावरीचि दीस काडयत आशिलें". 

यें सग्ग अयिकूनु तागॆलें मन्‍न जॊळूक आरांबीलें.  तॊ कॊणालग्गि संगतॊलो?  अम्म-बप्पाक तॊ मन्‍नांतु पायिंपडता.  रत्‍ति पणाफडॆन ताकायि सनप्रायॆचो उडगासु येतॊलो.  तागॆले बेगॆक भवुंडानि केलॊलो त्यागु ताका विसरूक जवन्‍ना.  उतूलो नन्दि नातिलो जालोमू हांव, म्हळॆलि आत्मनिन्दा मन्‍नान्तु भॊरनु आसा. 
 
"नंका पशि वॊड मोत्‍तिं घलॆरि नांक चीरनु वतॆने" म्हळॆलि म्हण्णि इत्‍ति परमार्थ.                           

प‍ळा माळा

देनपरांचे काम सग्ग जावनु सारदक्का ऎक कूरटु नीट कॊरूक वतालि.  फिदरान्तु कवडाचो सोवुदु.  कॊण येवुंचाक? चॊवुया म्हॊणु आठॊवनु तीणे कवड कळ्ळें.  ऎक निमिष ती भिल्लि.  

धूव लता पेटीयि घॆवनु रबीलिया. धुवॆचे तोण्डारि सन्तॊषु ना.  बमुणाक लग्गि दिकिलॆना.  तिगॆले मन्न थड्थडेवुंचाक आराम्बीलें.  जल्यारीयि तीणे संगीले "यॊ धुवॆ, इत्ति जाणॊवनतिलें भायिर सरली? रमॆशु अयिलॊनावॆ? वोचूनु हात पाय धूवनु यॊ. हांव तुका पिवुंचाक कडता".

यॆं संगूनु सारदक्का वस्सरॆंतु गेलि.  तिगॆलें मन्न मगलॆन धवलें.  धुवॆक वरडीक कॊरनु पेटॊवनु धा मास तं जल्यायि.  तिगॆलि डिग्रि शिकवण पुरते कोरचे मुर्थमचि तिका ऎकि सोयरीक अयिलि.  चेल्लॆ पासूनु अंत मम्मान सोदीलें. चेल्लो इन्जिनीयर. चोवुंचाक लायक आसा. धुवॆक सजतॊलो. ऎकु वायिटु स्वभावूयि ताका ना.  मनांतु भारि सन्तॊषु जल्लो.  चेल्लि चॊवपयि जल्लें. लताकयि रमॆशाकयि खूब संतॊषु जालो. वॆस्त कॊरनु रब्बॆयलि. सारदक्काक वीचारु त अश्शिल्लो.  पूतु, बायिल सहित डल्‍हीक आसा.  तीणॆय गेल्लॆरि घर खवुंचाक एतलें.  म्हळॆरि तिक्का अंगा रबोवुंचाक जतनेवॆं? चेल्लीयो म्हळॆरि ’जायांचे भंगार’ म्हॊणु तं संगतायि.  चांगि सोयरीक, सुखान रब्बो.

वरडीक जावनु धुवयि जावयींयि कॊरनु एकमळीन भोवंतायि दिकूनु म‍न्न शॆळ जल्लें.  ऎकु मासु बमुणाले घरकडे रबूनु जावनु बमुणान तिक्का कामु आशिल्ले कडे रबूक वेल्लि.  शुरुवॆरि मासाक दॊनि तीनि बरप येतालिं. मगीरि ऊणे जल्लें. मन्न सवंकि ना. खयिंकी ऎकि सनीचि दुक्कि.  

"अम्मा" म्होळॊलो धुवॆलो शब्दु अयिकूनु अम्मा घूवनु चोयलि.  अम्मान संगीले "यॊ धुवॆ, चाय पी". 

अम्मान तिका चाय दिल्लि.  चाय पिवुंचे धुवॆकयि चॊवनु अम्मा रब्बीलि.  चाय पित्त-पित्ताचि तीणे संगूक आरांबीलें.  "अम्मा, माका ताजेलग्गि रबूक नज्ज.  हांव एलत्तांतु अयिलि".

अम्मा: "ताणे तुक्का इत्ति केल्ले पुत्ता? उतुलॊ चांगु बमूणु मॆळूक भाग्य कॊरका. बमूणु बयिलांक थोगडे वेळारि झगडे जावयात. एदी घडि गेल्ले कडॆरि तीं एक्कयि जत्तलिं.  दोगानीयि समरसान मुखारि वोचुका. तॆं तं चांग चेलियालें गूण. तज्जेलग्गि संगूनुवॆं तू अयिलिया?"

लताक रण्णे अयिलें. तीणे संगीले "अम्माक कळतवॆ मिज्जेलगि शिकतालि ऎकि रश्मि? ऎकु मासु जल्लो ती अवुंगॆले घराचे लग्गि तं रब्बता.  तिगॆलो बमूणु ऎकु चांगु मनीषु.  तीणे म्हळॆलें सग्ग चवंकॆयिता.  तिगॆले घरांतु वोचूनु चॊवुंका अम्मान.  मिक्सि थक्कूनु कंप्यूटर्‍ परॆन थंगा आसा.  तीणे घर शिंगारनु दवरलॆलें दिकूनु मिज्जे दॊळे विसविसॆले.  पट्टॆ कप्पड, भंगरा जायें सग्ग भॊरनु आसा तिका.  तीणे घर शिंगारनु दवरलॆलें दिकूनु मिज्जे दॊळे विसविसॆले. पयिरि बमुणान तिक्का चारि पवनाचि पळा माळा करयलि.  इत्ति चांगु बमूणु की तिगॆलो. हांव घरकडे यॆवनु तिगॆले घरकटचें सरवयि वंकाणशीलें.  ऎकि पळा माळा मक्कायि जायि म्हॊणु संगीले. तीणे अवंगॆथयिं अयिलॆरि मक्क लज्जा दिसता अम्मा.  इत्ति संगिलॆरीयि नणंदॆक वरडीक चोयितायि.  तॆ नवॆं मुख्य म्हॊणु त संगतायि.  मिज्जो वीचारूचि ना तंका". 

सारदक्काक धुवॆलो रॊगु मनांतु जल्लो. तीणे वोळूचि संगीले. "धुवॆ, तुका सानि प्रायि. ’हूं’ म्हॊणु कॊपु येवुंचो वॆळु.  रमॆशाले हथांतु दुड्ड आशिल्ले तश्शि नंतन तक्का काणघेवुंचाक ओवसुन्ना. हांवयि सॊळा वरषारि अंगा अयलॆलि तं. प्रायि जालॆलि अम्मा, बप्पा, दॊग जाण भाव, दॊग जाण भेयणीयो तुगॆले बप्पाक आशिलिं.  बप्पाक ऎकु सनूचि ब्यारु तं आशिलो. हांवे बप्पाले सुखांतूयि दुखांतूयि समचि वण्‍टो कळ्ळो.  घरकडचे काम सर्वयि हांवॆचि कॊरनु, परमांतु रवन्दयकयॆक सग्ग वॊवनु कॊरनु जवुंचे तशि वॆचु ऊणे कॊरूक हांवे भारि परिश्रमु कळ्ळो.  दॆरांक शिकोवुंचाक, नणदांक वरडिकॆंक नोपूरो आशिले मिगॆले भंगार परॆन हांवे दिल्लें. आजि सग्गटयिं सुखान आसायि. 

तश्शि बमुणाक अवुंचान जवुंचे तश्शि कष्ट काणु अम्मि सहायु जावनु रबिलॆरि तंगॆलो स्नॆहु अवुंक लॆक नतिल्लें मेळतॊलो. मगलॆन तुगॆलि इछा सग्गि तॊ चवंकयितॊलो. ताकायि तागॆले अम्म बप्पाक चोवुंचो धर्मु नवॆं? तंका जायि जलॆलें कॊरूक तुम्मि नंतन कॊण आसा? तॆ घरकडचो उजुवाडु जावनु रबुका जालॆलि तं तूं.  त्यागु कॊरनु मेळचे सूख, तृप्ति वेगाळे इत्यांतु मेळन्ना पुता". लताक तिगॆलि चूकि मनांतु जल्लि.  रत्ति तिक्क सोदूनु बमूणु अयिलो. तीणे क्षमा निवंगीलि. एरदूसा सकाणीचि दोगयिं कॊरनु वत्तायि दिकूनु सारदक्कान ऎकु दीर्घ श्वासु सोळ्ळो.  अंत मम्माले दॊळे भरले. 

वटॆरि तन्नि रश्मीलें बमुणाक स्कूटरारि वत्ता दिक्कीलो.  मगलॆन वेगॆळि ऎकि चॆडुं ताका पोटॊवनु धॊरनु बेसल्लि आसा.  रमॆशु लताकयि लता रमॆशाकयि चोयिलिं.  दोग्गयि हस्सीलिं. 

आजि लता प्राप्ति आशिलि ऎकि बायल तं.  बमूणाले घरकडचे सर्व प्रश्नयि तिगॆले जावनु तीणे कळ्ळें.  नणंदॆक नोपूरो जालॆले भंगार तीणे तं दिल्या. मावांलॊयि, मयिंचॊयि अनुग्रॊहु काणुघेवुंचे वॆळारि पळा माळा घल्लॆले पश्शि संतॊषूयि संतृप्तीयि तिका मेळ्ळि.  

आतां लतालग्गि निवुंगूनतिल्ले ऎक कयिरॆंयि रमॆशान कोरना.  तंगॆलि धुव्वयि वडल्या.  वरडिकॆक चोयतायि. लता अठॆयिता. मिगॆले अम्मान समयारि दिलॊलो उपदॆशु आजि माका संतॊषु दित्ता.

माका मिगॆले धुवॆलग्गीयि तॆंचि तं संगूक आसा.  स्नॆहूयि, त्यागूयि, ताजान चांग जीवित मेळता.  सूख, संतॊषु संतृप्ति सर्वयि मेळता. घर स्वर्ग जाता.